Een nieuwe bron: zout getijdenwater
Aquathermie uit rivieren, kanalen en meren wint terrein. Zout zeewater met getijdenstroming is echter een ander verhaal. Het water is corrosief, zeeleven kan zich vastzetten op de installatie en de haven zelf stelt eisen: schroefwater van boten, wisselende waterstanden en een kade die bereikbaar moet blijven. In de jachthaven van Vlieland werd voor het eerst in Nederland een gesloten aquathermiesysteem in dit soort water geplaatst.
Van idee naar werkend systeem
Het oorspronkelijke plan van Stichting Aanloophaven Vlieland was een gefaseerd warmteproject over het hele eiland. De haven besloot uiteindelijk zelf te starten met een eerste, concreet systeem. EXTRAQT werkte samen met de haven het basisconcept uit: de dimensionering van de warmtewisselaars, de koppeling met warmtepompen en zonnepanelen en de rol van warmteopslag. Bekkema Installatietechniek optimaliseerde het ontwerp samen met dimensioneringspartij Voxergy en bouwde daarna de installatie.
Drie warmtewisselaars hangen in een stevig frame aan de kade. Dat frame beschermt ze tegen schroefwater en laat toe om ze eenvoudig boven te takelen voor inspectie en onderhoud, iets wat in zeewater essentieel is.
Zon en zee in één systeem
In het havengebouw werken drie warmtepompen samen met 124 zonnepanelen en grote buffervaten. Overdag wordt zonnestroom gebruikt om warmte op te slaan in de buffers, zodat er ook op piekmomenten genoeg warm water is, bijvoorbeeld wanneer honderden zeilers tegelijk willen douchen. De buffers werken zo als een warmtebatterij die vraag en aanbod in de tijd op elkaar afstemt. De gasinstallatie is volledig verdwenen: sinds eind maart 2026 draait de haven op warmte uit zon en zeewater. Begin mei 2026 volgde de officiële opening.
Een proeftuin voor aquathermie in zeewater
Het project levert nu al resultaten op: de haven bespaart gemiddeld zo'n 1.000 m³ gas per maand, en in het hoogseizoen tot 2.000 m³. Minstens even waardevol is wat het systeem ons leert. Hoe gedragen de materialen zich op lange termijn in zout water? Hoeveel aangroei ontstaat er, en hoe vaak is onderhoud nodig? De monitoring op Vlieland geeft antwoorden die andere projecten langs de kust en in havens vooruit helpen. Het leidingnet is bovendien voorbereid op uitbreiding, zodat later ook de gemeentewerf en omliggende woningen kunnen aansluiten.
Europese steun via AquaCOM
Dit project werd gefinancierd binnen AquaCOM, een Interreg North-West Europe-project dat energiegemeenschappen ondersteunt bij de uitrol van aquathermie. Binnen AquaCOM is Vlieland een van de pilotlocaties, met de haven als trekker, de provincie Fryslân als regionale partner en EXTRAQT als technische partner.